Terapia rodzinna w Szczecinie

Miłość w rodzinie

Rodzina jest grupą składającą się z pojedynczych członków pozostających w ciągłej interakcji, rodzina to środowisko, w którym rozwija się człowiek.

 

Uczucie miłości, pozwalające na urzeczywistnianie nas samych w rodzinie stwarza odpowiednie proporcje dla każdego i nadaje indywidualnemu istnieniu przypisany jej właściwy wymiar.

 

Miłość w rodzinie to również poszanowanie autonomii każdego z jej członków.

 

Tak rozpatrywane małżeństwo i rodzicielstwo stają się nowymi, bogatszymi wartościami, umożliwiającymi człowiekowi rozwój i samodoskonalenie. Pełnienie funkcji rodzicielskich wzmacnia i podbudowuje więź małżeńską i idealnie byłoby, gdyby partnerzy potrafili pokierować życiem w sposób równoważący te relacje.

 

Rodzina tworzy miejsce, w którym znajdujemy zrozumienie, miłość i wsparcie w chwilach, gdy zawodzi wszystko inne. To tutaj możemy odzyskać utracone siły, by bardziej skutecznie radzić sobie z codziennymi problemami. Rodzina to struktura dynamiczna, która nieustannie zmienia się w zależności od działających na nią bodźców. Również i one zmieniają się na różnych etapach jej funkcjonowania, przede wszystkim ze względu na zmiany wciąż zachodzące w jej członkach.

Konflikty w rodzinie

Dom rodzinny tworzy także przestrzeń pierwszych podstawowych i najważniejszych emocjonalnych konfliktów. Im bardziej niedowartościowani czują się małżonkowie we wzajemnych relacjach, tym trudniejszą sytuację emocjonalną stwarzają swojemu potomstwu. W atmosferze konfliktu rodziców dziecko czuje się niepotrzebne i niekochane, gdy podświadomie zaczyna zdawać sobie sprawę iż jest jedynie narzędziem w rozgrywkach uczuciowych dorosłych.

 

Zachwianie porozumienia między rodzicami sprawia niejednokrotnie, że dziecko odbiera sprzeczne sygnały co do swojego miejsca w rodzinie i czuje się przez to zdezorientowane. Ograniczenia w możliwościach wyboru i podejmowaniu alternatywnych działań, brak empatii i miłości, upokarzanie, czy nawet okrucieństwo rodziców, brak wsparcia w osiąganiu samodzielności, wysoki stopień kontroli i wiele innych czynników, wprost dramatycznie obciąża dzieci, niszcząc ich tożsamość i indywidualność.

 

Dzieci wychowujące się w zaburzonych rodzinach czują się mało wartościowe, z powodu dorastania wśród sprzecznych komunikatów i sztywnych nieadekwatnych zasad. Są bezustannie karane i krytykowane, przez co znaczna część ich indywidualnego potencjału pozostaje w ukryciu. Każdy gest, słowo, czy wyraz twarzy rodzica jest dla dziecka komunikatem na temat jego wartości. Trwanie takiej rodziny utrzymuje się wyłącznie z powodu poczucia obowiązku. Jest przepełniona bezradnością, samotnością, smutkiem i brakiem nadziei. Choć urazy z dzieciństwa staramy się wyprzeć ze świadomości, organizm przechowuje je i gromadzi, przez co nieświadomie wciąż oddziałują one na życie dorosłego człowieka. Te stłumione emocje i przeżycia są częstą przyczyną nerwic, psychoz, a także zaburzeń psychosomatycznych, alkoholizmu, narkomanii i przestępczości.

Jak funkcjonuje zdrowa rodzina?

Charakterystyczną cechą zdrowej rodziny jest posiadanie wspólnych celów i planów na przyszłość. Tworzący ją ludzie potrafią w spontaniczny sposób okazywać sobie uczucia, bez względu na dzielącą ich różnicę wieku. Otwarcie wyrażają swoje poglądy i opinie, potrafią uważnie słuchać tego, co mają do powiedzenia pozostali członkowie rodziny. Bez problemu przyznają sobie prawo do mówienia innym o swoich uczuciach. Rodzice w takich rodzinach nigdy nie mają przekonania, ze ich dzieci są z gruntu złe, wiedzą, że dzieci najlepiej uczą się w sytuacji, gdy potrafią docenić same siebie i są doceniane przez innych. Wielu rodziców nie zdaje sobie sprawy ze znaczenia komunikatów sygnalizowanych dzieciom, czego skutkiem są często rodzinne tragedie.

 

W każdej rodzinie pojawiają się trudności prowadzące do konfliktów, ujawniających różnice poglądów, sposobów działania i przeżywania poszczególnych jej członków. Ogniska zapalne tkwią zwykle w różnicach poglądów i odmiennym przygotowaniu do wspólnego życia partnerów. Na to przygotowanie składają się nawyki wyniesione z domu rodzinnego, wyznawane poglądy i wartości oraz nastawienie do życia rodzinnego w ogóle. Rozbieżności w stylu funkcjonowania w rodzinnych domach współmałżonków, ich sposobach komunikacji, sposobie postrzegania pozycji kobiety i mężczyzny silnie oddziałują na umiejętność przystosowania się partnerów i ich działania we własnej rodzinie. Nie da się bowiem ukryć, że spotkanie dwojga ludzi jest zawsze zderzeniem różnych postaw życiowych i odmiennych nastawień do różnych zjawisk społecznych.

Terapia szansą dla rodziny

Jednak należy pamiętać, że każda zaburzona rodzina ma szanse na uzdrowienie. Cechy współtworzących ją członków, wpływające na jej dysfunkcjonalność, są cechami nabytymi w procesie wychowawczym. Skoro zatem są wynikiem ukształtowania, mogą również ulec procesowi przekształcenia, a ich miejsce zajmą nowe. Uczynienie rodziny miejscem rozwoju jednostek, zamieszkiwany przez nie świat stanie się bezpieczny i zacznie spełniać najważniejsze potrzeby.

Rodziny które decydują się zgłosić na terapię, robią to w celu dokonania w życiu zmian, gdy nie są już w stanie funkcjonować w sposób zaburzony.

 

Terapia rodzinna pomaga w pokonywaniu rodzinnych problemów, dążąc do uzyskania jej harmonii. Skupia się wokół trudności sytuacyjnych oraz interpersonalnej dynamice. Są to aspekty nad którymi rodzina może pracować, aby wprowadzić zmiany niezbędne do prawidłowego jej funkcjonowania. Klientem tego rodzaju terapii jest cała najbliższa rodzina, czyli rodzice i dzieci, a każdy z jej członków traktowany jest jako jeden z elementów systemu związków. Analizowana jest nie pojedyncza osoba, lecz zaburzona para lub grupa. Terapia rodzinna jest podstawowym typem psychoterapii w leczeniu zaburzeń pojawiających się w odniesieniu do kryzysów adolescencji, młodzieńczej depresji, zaburzeń odżywiania i rozmaitych zaburzeń zachowania, szczególnie częstych właśnie w okresie dorastania.

 

Na podstawie wstępnej diagnozy psycholog przygotowuje wielopoziomowy plan pomocy terapeutycznej. Jej celem jest możliwie jak najpełniejsze zrozumienie problemów interakcyjnych oraz zbudowanie pozytywnego związku terapeutycznego z rodziną jako całością i każdym jej członkiem. Ocena jednostkowych i rodzinnych problemów, oszacowanie intrapsychicznych i interpersonalnych czynników, które wywołują i utrzymują te problemy, jak również rozpoznanie mocnych stron i zasobów rodziny jest podstawą ustalenia wskazań do dalszej psychoterapii. Terapeuta pomaga członkom rodziny zaburzonej w uświadomieniu sobie, co stwarza problemy. Skupia się na przetwarzaniu przestrzeni psychologicznych między nimi, a także ich międzyludzkiej dynamiki. Głównym zadaniem terapeuty jest dostrzeżenie aspektów, które chciałby zmienić w rodzinie, wewnętrznych relacjach i w sobie samym każdy z jej członków. Terapia rodzinna bierze pod uwagę siłę grupy rodzinnej, kiedy jej członkowie współpracują i stymulują się wzajemnie, a zatem jej synergię. Terapia może skutkować zmniejszeniem istniejącego w rodzinie napięcia i pozytywnie wpłynąć na funkcjonowanie poszczególnych członków, poprzez uświadomienie Klientom tak negatywnych, jak i pozytywnych aspektów wzajemnej relacji. Celem eliminacji dysfunkcjonalnych konfliktów i zastąpienia ich umiejętnością efektywnego rozwiązywania problemów, poszczególni członkowie rodziny winni posiąść umiejętność rejestrowania i zmiany swoich emocjonalnych i intelektualnych reakcji na zachowania innych.

Korzyści z zastosowania terapii rodzinnej

Terapia rodzinna w dużej mierze polega na umożliwianiu rodzinie korzystania z alternatywnych informacji i poprawie dysfunkcyjnych metod porozumiewania się jej członków. Przebiega też w klimacie dającym rodzinie poczucie bezpieczeństwa, co pozwala na rezygnację z mechanizmów obronnych, dzięki czemu niejednokrotnie pozwala na ujrzenie samego siebie i interakcji rodzinnych w nowym świetle. Pomaga też rodzinie w przeżywaniu nowych doświadczeń, tworzeniu na nowo relacji, rozwiązywaniu nieporozumień. Pokazuje członkom rodziny jak zmniejszać konieczność i siłę działania mechanizmów obronnych, a także w jaki sposób budować korzystny obraz siebie, co umożliwia dalszy twórczy rozwój osobowy.

 

Inna korzyścią płynącą z terapii rodzinnej jest umożliwienie tworzącym tę grupę ludziom wewnętrznych zmian, zgodnych z własnymi celami i potrzebami. Biorąc pod uwagę fakt, iż zachodzące w rodzinie zmiany mają przynieść pozytywne rezultaty, płynące z nich konsekwencje są po wielokroć konsultowane przez terapeutę z rodziną. Terapeuta upewnia się w ten sposób, że członkowie rodziny wiedzą w jakim kierunku dążą zmiany i czy je akceptują. Celem interwencji przebudowujących jest aktywacja zmian w rolach i granicach rodzinnych. Terapia służy eliminacji indywidualnych i rodzinnych problemów w interakcji, a także wzmocnieniu silnych stron tak rodziny, jak jej poszczególnych członków. Psycholog wyraża swoje sugestie i alternatywne spojrzenie, aby były one częścią dialogu z grupą terapeutyczną. Kiedy w rodzinie pojawia się problem, jej widzenie świata ulega skostnieniu, gdyż zadaje sobie wciąż te same pytania. Natomiast powstały kryzys zażegnać może jedynie zadanie sobie zupełnie nowych pytań.

 

Zdaniem większości terapeutów rodzinnych dylematy, z którymi przychodzą na terapię Klienci, wynikają z trudności z kontaktach z ludźmi, czyli ogólnych problemów z interakcją społeczną. Z biegiem czasu trudności te pogłębiają się i rozwijają, co wynika z pełnienia przez członków rodziny niezadawalających ich ról.

 

Podczas sesji terapeutycznej prowadzący odgrywa wiele ról, jest interpretatorem sytuacji rodzinnej, arbitrem i mediatorem, wywiera wpływ na system całej rodziny. Pomaga w reorganizacji struktury grupy, by umożliwić jej lepsze funkcjonowanie, czego wynikiem będzie zarówno zaspokojenie potrzeb poszczególnych członków rodziny, jak również sprawne spełnianie nałożonych na nich obowiązków.

 

Najefektywniejszy przebieg i wyniki przynosi terapia rodzinna, w której biorą udział wszyscy jej członkowie. Jednak istnieją różne powody i okoliczności, które uniemożliwiają taki tryb pracy i udział w terapii bierze tylko jedna osoba lub rodzice. Zdarza się także, że terapeuta po pierwszym spotkaniu z całą rodziną decyduje się na kontynuowanie terapii wyłącznie z rodzicami. Według jednego z najwybitniejszych terapeutów rodzinnych, Haley’a indywidualne leczenie dziecka i towarzysząca temu procesowi, acz prowadzona oddzielnie terapia rodziców również skutkuje pozytywnymi zmianami w funkcjonowaniu całej struktury rodzinnej. Psychoterapeuta pełni także rolę przewodnika, który skłania członków rodziny do mobilizowania swoich własnych zasobów. Jednocześnie dobra relacja oraz pełen empatii i odpowiedzialności profesjonalizm ma zwykle pozytywny wpływ na efekty terapii, z kolei słaba relacja z terapeutą sprawia zazwyczaj, że nie obserwuje się poprawy sytuacji Klientów.

 

Każda zmiana wynika z poszerzania zasobów swojej wiedzy, przykładania większej uwagi do otaczającego nas świata i świadomości - co jest dostępne każdemu z nas. Przeobrażenia żywego systemu rodziny dokonują się w związku z historią jej poszczególnych członków, rodzinnymi mitami, prawami, które rządzą panującymi w niej relacjami. Każdy człowiek ma wpływ na wizerunek świata, w którym żyje. Wszyscy też jesteśmy skłonni przyznać, że istnieją lepsze metody postępowania, niż te, którymi posługiwaliśmy się dotychczas. Wcielając w życie zmiany i udoskonalenia, przyczynimy się jednocześnie do kreowania lepszego środowiska życia dla swojej rodziny i otoczenia. Terapia rodzinna nie szuka jednoznacznych wyjaśnień i prawd obowiązujących wszystkich, ale umożliwia konstruktywny dialog i poszukiwanie wspólnych rozwiązań, które umożliwią szczęście rodziny.